Tresadennoù.

Ar pellgomzerioù, Macron, ar vell–droad, ar glifozat, an armoù, ar skolioù...
Setu amañ un dastumadeg tresadennoù a bep seurt, embannet e kazetennoù pe er rouedad en nevezamzer!

Klikit da sellout outo:
• Pajenn 1 / trawalc'h gant ar fobal; glav a rafe; kemmesket
• Pajenn 2 / gwirioù ha labour; raktres ha budjed; saverez sokial
• Pajenn 3 / glifozat; tiez–debriñ; pellgomzerioù
• Pajenn 4 / dañjerus eo; istorioù

Stéphane Gatignon, bet maer kêr Sevran: "ar Stad n'he deus tamm youl ebet da lakaat ar ghetto da darzhañ".

Maer kêr Sevran, er biz da Baris, eo bet Stéphane Gatignon e–pad 17 vloaz. E dibenn miz Meurzh en doa divizet reiñ e zilez, riñset, skuizh–divi gant e garg. En un atersadenn gant ar gelaouenn Society en deus displeget ar rag hag ar perag eus an disparti etre eñ hag ar politikerezh: ar bec'h da gas an traoù war–raok e banlevioù an 9–3, ar skoilhoù niverus plantet gant ar Stad, an diouer a arc'hant, e zoareoù brudañ ha kabaliñ... Evel kustum eo distagellet mat teod an aotrou maer bet.

• Abaoe bloavezhioù e vez lâret ganeoc'h: «emañ ma c'hêr o vont da darzhañ». A–benn ar fin oc'h–c'hwi an hini o tarzhañ, peogwir ho peus roet ho tilez...

S. GATIGNON: Abaoe 17 vloaz on maer. Ar muiañ posupl a glaskan ober. Met aze 'meus ket startijenn ken. Pounner ar bec'h pa reer war–dro ur gêr 'ma vev 35% eus an dud dindan ar feur paourentez. Kudennoù lojeiz zo, kudennoù surentez ivez. Dav stourm atav. Skuizhus eo. Dav chom a–sav pa grog da vezañ re boanius.

(...)

+ Klikit amañ da lenn ar pennad–skrid en e bezh.

Er startoù-up e vez an diaoul o redek.

Muioc'h–mui e vez anv eus ar startoù–up, peurliesañ o lakaat war wel pegen plijus ha dudius e vefe labourat evito. Bet eo ar gazetennerien Emmanuelle Andreani ha William Thorp o kas un enklask er bed nevez–se, ha diskoachet ez eus bet doareoù souezhus ganto. Sed amañ–dindan ul lodenn eus ar pennad–skrid ganto. 

E Berlin emañ Clément o labourat war un arload sportel. Hennezh a anzav bezañ «lakaet diaes» gant «kement a happiness»: «ur seurt meskaj zo etre al labour, ar c'hehentiñ diabarzh, ar vuhez prevez hag ar vuhez vicherel», emezañ. Abaoe tri bloaz hanter emañ war e vicher, ha plijet eo ganti. Met dezhañ eo ar startoù–up «un tamm e–giz toulloù–bac'h alaouret». Ober a ra meneg eus ur rummad «bugale moumounet», tud yaouank priziet o barregezhioù, ha dedennet holl memes mod gant ar startoù–up: «hañval eo ar c'hinnigoù–labour hiziv, memes tra zo kinniget gant an holl: c'hoarioù video, madigoù, nozvezhioù... Nec'hus eo un tamm». Komz a ra eus un endro «serr warnañ e–unan», e–lec'h ma vez hañval an dud an eil ouzh egile, e–lec'h ma lider deiz–ha–bloaz pep implijad. «Daou zeiz–ha–bloaz 'vez bep sizhun, kartennoù hetoù a ya eus an eil burev d'egile, evit tud damanavezet ganit. Bloaz zo 'oa faziet lod tud war ma anv zoken!». Un endro «Bisounours» e–lec'h m'eo ret dudiañ ha tremen e–biou d'ar goulennoù ha d'an abegadennoù, rak pep tra eno a zle bezañ «dreist». «Em embregerezh kent 'oa emvodoù 'ma tremenemp hon amzer o lardañ hor c'hrampouezhenn deomp–ni. Bep Lun en em gavemp, hag e veze embannet ar c'heleier diwezhañ gant ar renerien. Ha ni da stlakal hon daouarn evel genaoueien. Ur reolenn an hini 'oa. Ret stlakal hon daouarn, ha pa vije fall ar c'heleier. Pa oa aet kuit ar c'hengrouer 'voe lavaret deomp gant ar penn: ''aet eo war–du avañturioù all''. Daoust ma ouiemp 'oant en em zebret!».

Ouzhpenn an happiness emañ ar storytelling. Manager eo Paol e Lyon, ha dindan bec'h un difredañ. Un emglev disparti a oa bet kinniget dezhañ gant e rener. «Nac'het ganin. Me 'meus lavaret dezho 'ouien gwir al labour, hag 'oa ret dezho skarzhañ ac'hanon. Respontet eo bet din: ''siwazh, ne vo ket un istor brav da gontañ ma vez graet an traoù e–mod–se''».

Hervez Deirdre McCloskey, kelennerez war an armerzh e skol–veur Illinois e kêr Chicago, «eo mesket an eürusted hag ar blijadur. An implijidi zo fritet dezho naered e–lec'h sili, peogwir e ebatont e kredont ez int eürus. E gwirionez e vezont touellet gant an implijerien: produiñ muioc'h eo ar pal, ha mat pell zo. Me 'oar, da skouer, eo ret din gouzañv ha strivañ en ur labourat. Laouen on ganti koulskoude, ha n'eus ket afer a lipat skornennoù pe c'hoari c'hoarioù video».

Ul levr zo bet skrivet gant Mathilde Ramadier, goude pevar bloavezh e bed ar startoù–up e kêr Verlin: «Donemat er bed nevez: penaos em eus treuzvevet e coolitude ar startoù–up». Da gentañ e oa bet o labourat evel manager. Burzhudus e seblante an traoù bezañ neuze: arrebeuri diouzh ar c'hiz, evajoù bio diouzh an druilh, burevioù o speurennoù gwer... «Buan 'moa kavet hir ma amzer, ha diskanañ 'moa graet. Pell emañ Yann diouzh e gazeg, pa geñverier pezh prometet ha gwirvoud al labour. Bez' 'oa tud dreistdiplomet a dremene o amzer d'ober traoù plaen ha didalvoud, evel adskrivañ testennoù evit bezañ renket mat gant Google». Dezhi eo «digizidikaet» an dud gant ar c'hehentiñ hag e c'heriaoueg, hini an eürusted hag an dudi. Ur seurt «hollveliegezh» a vefe zoken: «pe e vezer eürus asambles ganto, pe e vezer a–enep dezho. Me 'veze gwelet evel ur c'hrozmolerez, abalamour din da chom hep bamañ ouzh an open space hag ar c'hafe digoust». Ral e vefe d'an dud sellout a–bell ouzh an traoù: «n'oamp 'met daou pe dri, dispourbellet o daoulagad, e–pad an emvodoù: den ne grede ober goulennoù diwar–benn ar meiziant diwezhañ omp spiet gantañ».

En ur greizenn startoù–up he deus labouret Sophie e–pad tri miz, e Paris. Ouzh an tal anezhi e oa skrivet «party is a serious matter» («un danvez sirius eo ober fest»). Ur CHO a oa: chief happiness officer, da lavarout eo «penn bras an eürusted», aozet gantañ abadennoù merata, kentelioù kanañ, nozvezhioù riboul... Free–lance e oa Sophie, dindan ar statud emembregerez. «''N'ez peus kevrat ebet, gwir eo, met dudiañ a rez peogwir ez eus ur CHO''. E–giz–se 'vezer lakaet da lonkañ sili». Buan eo bet hegaset gant pouez ar «goulenn groñs bezañ laouen». «Bec'h a oa warnon, amsklaer ma dazont, hep ur gwir statud. Ha pa n'a ket mat an traoù gant unan ne gomzer ket outañ. En ur c'hoarzhin e lavare ma rener din: ''mont 'ra? laouen out? peotramant kae da glask da levenez da lec'h all''».

Gant Catherine Testa e oa bet lañset kentañ Klub ar CHO e Bro–C'hall. Ne blij ket dezhi an doare m'o deus troet an traoù abaoe m'eo krog ar startoù–up d'ober gant «pennoù bras an eürusted». «Bed ar startoù–up a zisplij din ken–ha–ken. Ober a reont gant ar sevenadur–se, en diskouez a reont, da gehentiñ: ''sellit pegen kool eo labourat ganeomp! Ur flipper zo''. Un touell eo kement–se. Trouzus–kenañ eo ar flipperioù, ha pa stalier unan en em zic'hraer buan dioutañ». Emañ–hi o labourat gant embregerezhioù krenn pe vras, diwar an «optimizm hag ar feel good». «Dishañval-mik diouzh ar startoù–up. Ouzhpenn prenañ ur Playstation zo graet ganeomp. A–dreuz 'labouromp en embregerezhioù, asambles gant ar re 'ra war–dro an implijidi, gant ar poellgor embregerezh, gant ar sindikadoù. Rak kaer 'peus lakaat dek flipper, ober dek abadenn coaching... ma n'en em glevez ket gant an den a–dal dit e vo brein da zevezhioù».

N'en em gleve ket Mark gant CHO e start–up, ur media enlinenn, «cool ha yaouank» anezhañ. A bep seurt traoù a veze graet gant «penn bras an eürusted»: fardañ lein ha kafe diouzh ar mintin, distaliañ an taolioù da vare kreisteiz, dourañ ar plantoù goude merenn... «Ur mevel 'oa. Skingaset rap gantañ da lakaat an dud da fiñval, hag o komz dibaouez outo. Penaos labourat 'mod–se 'ta? Marteze on mod–kozh, met gwelloc'h 'vije bet ganin traoù ordinoc'h, m'o dije dudiet prim an dud, hep ma vije unan bennak da c'hoari e furlukin. 'Oa ket drouk, yañ. Met torr–penn un tamm memes tra».

© ANDREANI-FACCHIN Emmanuelle ha THORP William, «Start-up, ton univers impitoyable», Society, d'ar 25 a viz Genver 2018.

——— GERIAOUEG ———

AN ABEGADENN* (la critique)

AN ARLOAD (l'application)

BAMAÑ OUZH (s'émeveiller devant)

DEDENNET (attiré)

DIFREDAÑ (licencier)

DIGIZIDIKAAT (anesthésier, insensibiliser)

DIOUZH AN DRUILH (à volonté)

EBATAL = DUDIAÑ

AN EMEMBREGER (l'auto-entrepreneur)

AR GROZMOLER (le râleur, le grognon)

AR GWIRVOUD (la réalité)

KEHENTIÑ (communiquer)

KENGROUER, AR C'H— (le co-fondateur)

KENT (précédent)

KEVRAT*, AR GEVRAT (le contrat)

MERATA (masser)

PLAEN (plat; routinier)

AR POELLGOR (le comité)

AR SPEURENN* (la cloison)

TOUELLAÑ = TROMPLAÑ

Aour an traezh-aour.

E miz Kerzu eo bet sinet ar gevrat: e–pad daouzek vloaz e vo meret traezhenn ar Baol, 5,4km a hirder dezhi, gant Veolia. An ti–kêr ne felle ket dezhañ ober war he zro ken. Adaozañ al lec'hioù mont e–barzh, naetaat an traezh, merañ ar stalioù: re bounner ar bec'h, emezañ. Gant ar Stad eo bet choazet neuze gant piv e vefe meret an holl gefridioù–se. Ne oa aet nemet Veolia war ar renk, un embregerezh brudet betek–en e bed an dour hag al lastez. En emglev savet gant prefeti al Liger–Atlantel ez eus goulennet groñs digant Veolia lakaat al «Lezenn Traezh» da vezañ doujet; a–hend–all ne vo ket digollet den ebet e mod ebet ganti pa c'hoarvezo freuz ha reuz, da–heul ur gorventenn, da skouer, evel e 2014. Petra zo skrivet en tamm testenn–se? Eus un tu n'hall ket bezañ ac'hubet muioc'h eget 20% eus un draezhenn naturel; eus an tu all e rank bezañ posupl montañ–divontañ an holl genwerzhioù staliet warni.

M'eo nec'het–bras ar genwerzhourien n'eo rak al lezenn; rak doareoù Veolia ne lavaran ket. Hag abaoe ma ouzont muioc'h diwar–benn ar feurmoù ez eus aet lod anezho e gouez. En holl e vefe dastumet 400.000€ gant Veolia er bloavezh kentañ, met goude pevar bloaz e kreskfe ar sammad betek 805.000€! «N'hall ket bezañ! Amañ n'emeur ket e Sant–Tropez, memes tra!» eme Herve Meheust. Abaoe 17 vloaz emañ Calmos Cafe war e anv, ha drouk zo ennañ. Er bloaz–mañ en doa kempennet e di–evañ dija, 200.000€ o doa koustet al labourioù dezhañ, met n'eo ket a–walc'h da Veolia. Ar genwerzhourien a vo ret dezho distrujañ ar pezh n'hall ket bezañ divontet. Da lod all ez eus bet goulennet brasaat an ti, adaozañ anezhañ, pe ledanaat al leurenn. Evel–just e vefe trawalc'h da gas ar stal da stalig, hag ar stalig da netra: «ne oar den da belec'h ez eer ganti. Ne fell ket din koll pep tra». Se zo kaoz eo Herve ezel eus An draezhenn, kalon ar Baol, ur gevredigezh bodet ganti marc'hadourien, annezidi ha hañvourien. Ne fell ket dezho ma vo disleberet «bravañ traezhenn Europa» e krabanoù Veolia, ha goulenn a reont ma cheñcho an ti–kêr e vennozh: «n'hall ket dilezel e draezhenn evel ma ra».

Bep bloaz e vefe dispignet 8,5 milion a euroioù war traezh ar Baol. 50 den hepken a labour eno a–hed ar bloaz, met 500 ekao a vez e–pad an hañv.

© diwar Tourisme. La privatisation de la plage de la Baule inquiète, Ouest-France, d'ar 1añ a viz Eost 2016.

—— GERIAOUEG ——

AC'HUBIÑ (occuper)
AR BEC'H (le fardeau)

DIGOLL (dédommager)

DISLEBERIÑ (enlaidir)

AN EKAO (le travailleur saisonnier [Gwenrann])

AN HAÑVOUR (l'estivant)

KEFRIDI, AR C'HEFRIDI (la mission)

KEVRAT*, AR GEVRAT (le contrat)

KORVENTENN*, AR G– (la tempête)

MERAÑ (gérer)

MONT E GOUEZ (devenir fou)

Keit ha ma vo esperañs.

Al laikelez? Ar burkini? Da Louisa Battoy n'emañ ket an dalc'h aze. Al labour, ar yec'hed hag ar surentez, setu ar pezh a vefe gortozet gant an dud degemeret ganti e burevioù Casse ta routine, ur gevredigezh o liammañ hag o skoazellañ annezidi karterioù norzh an Naoned, pelloc'h–pellañ diouzh ar bolitikerien hag an aozadurioù–Stad.

Dervenn ar Saozon (le Chêne des Anglais), ur c'harter e norzh an Naoned. Savadurioù e–giz ar bloavezhioù 60, tourioù uhel louet, a–liv gant an dristigezh. Louisa, 45 bloaz dezhi, zo e–touez ar mammoù a oa bet lañset ganto, pell zo, ur gevredigezh ranngêr. E 2009 e voe adaozet he mont en–dro. An anv choazet neuze a ziskouez splann o youl da chom hep magañ soñjoù du rak an tonkadur: Casse ta routine.

Emañ Louisa Battoy en he burev, en ur c'hannlec'h kozh. Un ostizez karadek eo. War ar riblenn–straed pe e diabazh an ti e vez komzet, e vez c'hoarzhet... evel war blasenn ur gêr vihan e–lec'h ma anavez an holl dud an eil egile. Ober anv eus an dilennadegoù eno zo evel komz eus ur bed pell–pell avat.
«Dav eo gouzout diouzh ar politikerezh evit votiñ. Amañ e kred lod emañ Chirac war ar renk c'hoazh!» eme un den yaouank. «36 bloaz on, tri bugel am eus. Blenier UBER on, ha n'em eus ket votet gwech ebet» eme ur paotr bras, o sellout dibaouez ouzh e boellgomzer, kuit da c'hwitañ war ur gefridi. «Komzerien toull eo ar bolitikerien. En o bed dezho o–unan e lezomp anezho. A–walc'h hon eus d'ober evit lakaat ar pod da virviñ!». Hag e amezeg, e–tro tregont vloaz, da ouzhpennañ: «Hollande n'en deus graet tra evidomp. Gant unan all e vije bet memes mod... Arc'hant zo evit mont da vrezelekaat da vroioù e–lec'h ma n'omp ket gortozet, hag e–keit–se e chomomp–ni diwelus. Abalamour da betra mont da votiñ, neuze?». Unan all a ya pelloc'h: «ret eo votiñ, sur, n'haller ket ober fae war se. Met heuget e vez an dud, dre forzh votiñ evit danvez dilennidi ha ne reont ket anv eus ar c'harterioù. Ne zegasint tra ebet deomp!»

A–dreñv d'he burev bihan emañ Louisa o selaou ar bec'h. «Ma ne voter ket e tremeno ar FN!» emezi e–kreiz ar gaozeadenn. Ha hi da zisplegañ deomp he labour: «hep spi, ne voter ket. Amañ emaon–me evit degas esperañs en–dro». A–dal dezhi ez eus azezet un den yaouank, ganet en ur familh tud ar veaj: n'en deus urzhiataer ebet, ha diwar se chomlec'h niverel ebet. Rekis eo koulskoude evit ma vefe enrollet gant ar velestradurezh ar vikro–embregerezh nevez–savet gantañ. Ha Louisa da ziskoulmañ an afer o krouiñ ur voest posteloù dezhañ, evit ma resevo ar skridoù ret en e boellgomzer.

«An aozadurioù zo azasaet lod eus o folitikerezhioù ouzh ar c'harterioù, ha lod eus o budjed zo postet enno. Met n'eus tamm respont ebet eus an annezidi. Kollet o holl fiziañs ganto» eme Louisa. «Aon o dez da vezañ barnet gant an implijidi, re ar Pol Implij, an ofisoù LBF, ar skoaziadoù tiegezh... E–biou d'an darempredoù e klaskont tremen, met rak se tremenont e–biou d'o gwirioù...». Hervez ATD Quart Mont e vefe arboellet 11 miliard a euroioù gant ar Stad, diwar–goust skorioù tiegezh, lojeiz, emren, pe RSA... ha n'int ket goulennet. Muioc'h a–vras eget ar miliard a euroioù a ya gant ar re o touellañ ar skoaziadoù tiegezh.

Kouskous bras, troioù–bale evit ar familhoù, abadennoù liesseurt... Gant Casse ta routine ez eus aozet ur bern emgavioù evit krouiñ liammoù, etre ar mammoù dreist–holl. «Int eo ar marc'hoù–du, a–drugarez dezho e c'hallomp tizhout ar re yaouank».

Louisa a gred dezhi mont war dachennoù kizidik zoken: skolioù an eil chañs, kaozeal gant ginekologourien, pe c'hoazh emgavioù etre un alvokad ha mammoù. «N'o deus alc'hwez ebet evit kompren pezh a c'hoarvez gant o bugale. Ne intentont na ster na pouez geriaoueg ar polis hag ar justis. Soñjit 'ta pegen skoet e vezont p'en em gav poliserien du–hont, da herzel ur bugel dezho, hep gouzout dare petra a c'hall c'hoarvezout ganto da c'houde».

Nec'het eo Louisa gant re yaouank n'int ket skoliataet ken. «Evito eo re ziwezhat. Ur c'hwitadenn ispriziet zo anezhi. Pa ne weler tamm dazont ebet, ur wech gant e 15 vloaz, n'eus harz ebet ken». Se zo kaoz ez a e darempred gant skolajoù koulz ha gant ajañsoù interim. «Ne c'hwitan war ginnig–labour ebet. Ma c'hall talvezout d'un den yaouank ha ne oar ket ken petra eo an amzer, ar rikted. Ha m'eo dilabour e vreur hag e dad ouzhpenn se...»

Amañ eo serr ti ar re yaouank hag ar sal e–lec'h m'en en gavent diouzh an abardaez. Ral eo ar prantadoù taerder avat. «Emañ ar gaoter o virviñ koulskoude!» a gav da Louisa. En diskaramzer o deus ranket ar bolised dont, goude ma oa bet devet un toullad kirri–tan. «Pa vez polised e–leizh, o filmañ tout an dud, e vez degemeret evel ur rustoni. N'hall bezañ kaozeadenn ebet. Ur fazi eo bezañ lemet ar polis tost d'an dud».

Louisa zo gwelloc'h ganti ober diouzh pep hini, selaou pep hini. «Ar c'hwitadenn gentañ oc'h en em gavout er bed diavaez eo ar staj ret en trede klas. Kalz skolajidi a ra tro wenn».

Simpl eo ar pezh a garfe goulenn digant kentañ prezidant ar Republik: «Labour, yec'hed, surentez, sed ar pezh ret a–raok pep tra. An dud amañ a gav dezho e vez graet goap anezho gant kaozeadennoù diwar-benn al laikelez, dougen ar seizenn pe ar burkini, hag an takadoù glas e–harz ar savadurioù memes. Se n'eo ket o buhez pemdez eo!»

© PITOIS Cyrille, Le quartier de Louisa n'attend plus rien de la politique,

Ouest–France, d'ar Meurzh 14 a viz C'hwevrer 2017.

—— GERIAOUEG ——

AN AOZADUR (l'institution)
ARBOELLAÑ (économiser)

AZASAAT OUZH (adapter à)

E–BIOU DA (à côté de [mouvement])

GOUZOUT DIOUZH (s'y connaître en)

AN HARZ (la limite, la frontière)

HEUGAÑ (dégoûter)

INTENT ≈ KOMPREN

ISPRIZAÑ (sous-estimer)
KARADEK (aimable, affectueux)

KIZIDIK (sensible)

KUIT DA (afin de ne pas)

LEMEL (supprimer)

OBER FAE WAR (mépriser, dédaigner)

AR RANNGÊR = AR C'HARTER

REKIS (indispensable)
AR RIKTED* (la ponctualité)
AR RUSTONI* (la brutalité)

AR SEIZENN* (le foulard)

AR SKOR ≈ AR SKOAZIAD

AN TONKADUR (la fatalité)

TOUELLAÑ = TROMPLAÑ

Speredegezh artifisiel: daou benn he deus pep bazh.

Petra eo ar speredegezh artifisiel? Meziantoù eo, krouet evit sikour an dud, ober evelto pe vont pelloc'h egeto zoken. Ganto ez eus berniet ur mor a ditouroù - ar big data - hag a c'hallont dielfennañ prim gant ur galloud jediñ bras–divent. Ouzhpenn en em ober ouzh an dud hag ouzh darvoudoù a bep seurt e oar ar meziantoù a–vremañ deskiñ o–unan, diwar o fazioù: skiant–prenañ o deus eta.

Abaoe an Henamzer e oa kaoz eus speredegezhioù ar seurt, met abaoe hanter–kant vloaz hepken eur krog da labourat warno, diwar ar stlennegezh, ar matematikoù hag an nervskiantoù. Darn imbourc'herien a grede neuze e c'hallje bezañ graet ur mekanik par e speredegezh da hini Mab–den en ur ober ur rummad. Gortoz pell, gortoz gwell: nevez zo hepken eo bet ledanaet tachenn ar speredegezh artifisiel, ur wech gwellaet ar mekanikoù hag ar barregezhioù jediñ, hag ur wech dastumet e–leizh a ditouroù er rouedad gant embregerezhioù bras, evel Facebook ha Google. Int o deus postet ur bern arc'hant evit lakaat ar skiantoù da vont war–raok, o kenlabourat gant startoù–up. E–giz–se e vez kinniget mignoned deoc'h er rouedadoù sokial, e vez kavet an hentad buanañ gant ho poellgomzer... Met estreget en internet e reer ganto c'hoazh: er c'heginoù, er c'hirri–tan, er bankoù, er greanterezhioù...

Evit poent n'eo ket ar «SA» evit spered Mab–den. Ar skiant a ra diouer d'ar mekanikoù: n'int ket evit kompren, n'o deus tamm koustiañs ebet. Pell emeur diouzh al levrioù hag ar filmoù skiant–faltazi, neuze, o tiskouez un «dreistsperedegezh» hollc'halloudus ha nec'hus anezhi: urzhiataerioù o kontrolliñ egorlistri, robotoù o klask lazhañ an dud... Koulskoude e vefe peadra da vagañ nec'hamant hervez lod. Daoust d'ar speredegezh da vezañ pleustrek e c'hallfe kas labourioù zo da get ac'hann d'un toullad bloavezhioù. Seul efedusoc'h ar mekanikoù, seul vihanoc'h marc'had al labour?

D'ar surjian Laurent Alexandre, barrek war an teknologiezhioù nevez, e vo distrujet ur bern labourioù gant ar speredegezh artifisiel, darn uhel o ferzh. Ar radiologourien, da skouer, a c'hallfe bezañ erlec'hiet mekanikoù outo a–benn 2030, abalamour d'ar speredegezh artifisiel da vezañ fiziadusoc'h a–vras egeto. «En dazont e vo dilabour pe skoazellet an holl dud n'hallint ket klokaat ar speredegezh artifisiel. Ne vo ket 99% anezho; 100% ne lâran ket. N'ho po tamm labour ebet ma n'ouzoc'h ket kenlabourat gant ar SA».

Nec'hus–bras eo ar pezh embannet gantañ. Ha difred en em gavor a–raok pell? Meur a studiadenn zo bet graet war an tem–se, ha dishañval–mat eo an disoc'h anezho. Imbourc'herien Oxford, da skouer, o deus diouganet ez afe 47% eus al labourioù amerikan da get, hogos an hanter, abalamour d'an emgefren. E Bro–C'hall, avat, e kav d'ar C'huzul Heñchañ evit al Labour e vo e–tro 10% eus al labourerien a yelo o micher da get. E gwirionez e vefe cheñchet al labour hag ar c'hefridioù kentoc'h, ha krouet labourioù all ivez. «A–viskoazh ez eus bet krouet labour gant an araokadennoù teknologel, gant al lusk niverelaat diwezhañ zoken. Splann en diskouez an holl studiadennoù embannet er bloavezhioù tremenet» eme Marie–Claire Carrière–Gée, prezidantez ar C'huzul.

Diouzh lavar ar C'huzul emañ labourioù zo en arvar memes tra, labourioù dorn dreist–holl: tud ar c'hempenn, legumajerien, micherourien, kefierien, pellwerzherien... Er Stadoù-Unanet ez eus en en gavet dilabour tud a renk etre ivez, en ospitalioù hag er mediaoù. Kement–se a laka lod da lavarout e vefe pozitivel ar cheñchamantoù teknologel, ouzh hor disammañ diouzh kefridioù start. Setu savboent Benoît Hamon, da skouer, danvez prezidant: «Me a garfe dinec'hiñ ar re o lavarout n'haller ket mont a–enep d'ar mekanikoù. Din–me e vefe un dro dreist–dispar da zieubiñ an dud diouzh al labour».

—— GERIAOUEG ——

AC'HANN DA (d'ici à)
BEZAÑ EVIT (être à la hauteur de)
DIELFENNAÑ (analyser)
DIFRED = DILABOUR

DIOUGANIÑ (prédire)

DISAMMAÑ (soulager)

AN EMGEFREN (l'automatisation)

ERLEC'HIAÑ OUZH (remplacer)
FIZIADUS (fiable)

ESTREGET (il n'y a pas que; plus que)

EUR ≈ EMEUR (on est)

HOGOS = KAZIMANT

HOLLC'HALLOUDUS (tout puissant)
AN IMBOURC'HER (le chercheur / scientifique)

JEDIÑ (calculer)

KEFRIDI*, AR GEFRIDI (la tâche; la mission)

KLOKAAT (compléter)

AL LUSK (le mouvement)

AR MEZIANT (le logiciel)

OBER DIOUER DA (manquer)

PAR DA (équivalent à)

AR STLENNEGEZH* (l'informatique)